Táo Quân

Không khí Tết nhộn nhịp bắt đầu kể từ ngày "tiễn táo quân về chầu trời vào ngày 23 tháng Chạp (tức ngày 23 tháng 12 Âm Lịch)  

Theo tục cổ truyền của người Việt th́ Táo quân gồm hai ông và một bà, tượng trưng là 3 cỗ, "đầu rau" hay "chiếc kiềng 3 chân" ở nơi nhà bếp của người ḿnh ngày xưạ Vào ngày nói trên, Táo quân sẽ lên thiên đ́nh  để báo cáo mọi việc lớn nhỏ trong nhà của gia chủ với Thượng Đế (hay Ông Trời) Táo quân cũng c̣n gọi là Táo Công là vị thần bảo vệ nơi gia đ́nh ḿnh cư ngụ và thường được thờ ở nơi nhà bếp, cho nên c̣n được gọi là Vua Bếp nữạ Vị Táo quân quanh năm chỉ ở trong bếp, biết hết mọi chuyện trong nhà, cho nên để Vua Bếp "phù trợ" cho ḿnh được nhiều điều may mắn trong năm mới, người ta thường làm lễ tiễn đưa ông Táo về Chầu Trời rất  là trọng thể. Lễ vật cúng Táo công gồm có: mũ ông công ba cỗ hay ba chiếc: hai mũ đàn ông và một mũ đàn bà. Mũ dành cho các ông Táo th́ có hai cánh chuồn, mũ Tái bà th́ không có cánh chuồn. Những mũ này được trang sức với các gương nhỏ h́nh tṛn lóng lánh và những giây kim tuyết màu sắc sặc sỡ. Để giản tiện, cũng có khi người ta chỉ cúng tượng trưng một cỗ mũ ông công (có hai cánh chuồn) lại kèm theo một chiếc áo và một đôi hia bằng giấỵ Màu sắc của mũ, áo hay hia ông công thay đổi hàng năm theo ngũhành. Thí dụ:

+ Năm hành kim th́ dùng màu vàng
+ Năm hành mộc th́ dùng màu trắng
+ Năm hành thủy th́ dùng màu xanh
+ Năm hành hỏa th́ dùng màu đỏ
+ Năm hành thổ th́ dùng màu đen

Những đồ "vàng mă" này (mũ, áo, hia, và một số vàng thoi bằng giấy) sẽ được đốt đi sau lễ cúng ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp cùng với bài vị cũ. Sau đó người ta lập bài vị mới cho Táo công. 

Theo tục xưa, riêng đối với những nhà có trẻ con, người ta c̣n cúng Táo quân một con gà luộc nữạ Gà luộc này phải thuộc loại gà cồ mới tập gáy (tức gà mới lớn) để ngụ ư nhờ Táo quân xin với Ngọc Hoàng Thượng Đế cho đứa trẻ sau này lớn lên có nhei^`u nghị lực và sinh khí hiên ngang như con gà cồ vậy!

Ngoài ra, để các ông và các bà Táo có phương tiện về chầu trời, ở miền Bắc Việt Nam người ta c̣n cúng một con cá chép hăY c̣n sống thả trong chậu nước, ngụ ư "cá hóa long" nghĩa là cá sẽ biến thành Rồng đưa ông táo về trờị Con cá chép này sẽ "phóng sinh" (thả ra ao hồ hay ra sông sau khi cúng).

Ở miền Trung Việt Nam th́ người ta cúng một con ngựa bằng giấy với yên, cương đầy đủ. C̣n ở Nam Phần Việt nam th́ giản dị hơn, chỉ cúng mũ, áo và đôi hia bằng giấy là đủ.

Tùy theo từng gia cảnh, ngoài các lễ vật chính kể trên, người ta hoặc làm lễ mặn (với xôi gà, chân gị luộc, các món nấu nấm, măng...v...v) hay lễ chay (với trầu cau, hoa, quả, giấy vàng, giấy bạc..v...v..) để tiễn táo Công.

Sự tích Táo quân bắt nguồn từ Trung Hoa, cho nên truyện đă được "Việt Nam hóa" với nhiều t́nh tiết khác nhaụ Tuy nhiên, các câu truyện vẫn nói lên "t́nh nghĩa yêu thương" giữa một người vợ và hai người chồng cũ và mớị Chính v́ những mối ân t́nh đó mà ba người đều đă quyên sinh v́ nhaụ.. Thượng đế thông cảm mối t́nh sâu nghĩa đâ,m này đă cho về bếp núc ở gia đ́nh... Bài vị thờ vua Bếp thường được ghi vắn tắt là "Định Phúc táo Quân" nghĩa là thần định mọi sự hạnh phúc.

Trở về trang Xuân 2009